عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )
54
المسالك و الممالك ( فارسى )
پاورقيها : ( 106 ) - مروشاهجان : اين مرو بزرگ ، مشهورترين شهر خراسان مىباشد . ( 107 ) - بلخ : شهرى مشهور در خراسان و از بهترين شهرهاى خراسان و بيشترين آنها از نظر خيرات و وسيعترين آنها از لحاظ غلات ، غله آن به تمام شهرهاى خراسان و خوارزم برده مىشود . ( 108 ) - طخارستان : ولايتى وسيع و بزرگ كه شامل چندين سرزمين است و از نواحى خراسان مىباشد و طخارستان دو بخش است : عليا و سفلى . بخش عليا در شرق بلخ و غرب رود جيحون و فاصلهاش تا بلخ بيست و هشت فرسخ است و اما بخش سفلى نيز در غرب جيحون واقع است ولى از بلخ دور تر مىباشد . ( 109 ) - هرات : شهرى عظيم و بزرگ و از شهرهاى اصلى خراسان و هنگامى كه در خراسان بودم به سال 667 ، شهرى عظيمتر و والاتر و بهتر و پرجمعيتتر از آن نديدم در آن باغهاى زياد و آب فراوان و خيرات گسترده وجود دارد و . . . ( 110 ) - بوشنج : شهركى است زيبا و حاصلخيز كه در دشتى مشجر و آباد از نواحى هرات قرار دارد و فاصلهاش تا هرات ده فرسخ مىباشد . ( 111 ) - بادغيس : ناحيهاى مشتمل بر چند قريه و از اعمال هرات و مروالروذ مىباشد . ( 112 ) - سجستان : ولايتى است وسيع ؛ عدهاى عقيده دارند كه سجستان نام ناحيهاى است و مركز آن زرنج و فاصلهاش تا هرات ده روز راه و هشتاد فرسخ مىباشد ، در جنوب هرات واقع شده و سرزمينى شنزار است و باد در آن قطع نمىشود و آسيابهاى آن منطقه بادى است . ( 113 ) - ما وراء النهر : مراد ماوراء رود جيحون در خراسان است ، لذا آنچه را در شرق آن واقع است كه سرزمين هياطله باشد ، پس از اسلام به ما وراء النهر موسوم گرديد . ( 114 ) - دسكره : قريهاى است بزرگ و داراى منبر در نواحى نهر الملك و غرب بغداد . ( 115 ) - جلولا : طسوجى از طسوجهاى سواد واقع بر سر راه خراسان و فاصلهاش تا خانقين هفت فرسخ است و رودى عظيم باشد . ( 116 ) - خانقين : شهركى از نواحى سواد و بر سر راه همدان از بغداد قرار دارد و فاصلهاش تا قصرشيرين شش فرسخ است . ( 117 ) - قصرشيرين : موضعى است در نزديكى قرميسين بين همدان و حلوان و بر سر راه بغداد به همدان واقع است در آن ساختمانهاى عظيم وجود دارد . ( 118 ) - ماذرواستان : موضعى است بر سر راه خراسان از جانب بغداد ، و در دو منزلى حلوان به سمت همدان قرار دارد و تا مرج القلعه يك منزل فاصله دارد . در آن ايوانى عظيم و دكهاى بزرگ باشد و آثار باغ كه بهرام گور بنا كرده در آنجاست . ( 119 ) - مرج القلعه : فاصلهاش تا حلوان از سمت همدان يك منزل است .